Bài 2: Chỉ số giá chứng khoán (Index)
A. Các khái niệm cốt lõi
| Thuật ngữ | Giải thích |
|---|---|
| Chỉ số giá (Market Index) | Thước đo sức khỏe của toàn thị trường (hoặc một nhóm cổ phiếu). Ví dụ: VN-Index tăng -> Thị trường đang hưng phấn. |
| Ngày cơ sở (Base Date) | Ngày bắt đầu tính chỉ số, thường gán giá trị là 100 hoặc 1000 điểm. (VN-Index ngày gốc 28/7/2000 = 100 điểm). |
| Quyền số (Weighting) | Tỷ trọng ảnh hưởng của mỗi cổ phiếu lên chỉ số. Cổ phiếu vốn hóa lớn (VNM, VCB) ảnh hưởng nhiều hơn cổ phiếu nhỏ. |
B. Nội dung chính
1. Ý nghĩa của Chỉ số (11.2.1.a)
- "Nhiệt kế" nền kinh tế: Phản ánh tâm lý NĐT và kỳ vọng về kinh tế vĩ mô.
- Thước đo hiệu quả (Benchmark): NĐT dùng Index để so sánh xem mình đầu tư lãi hay lỗ so với thị trường chung.
- Hàng hóa phái sinh: Là tài sản cơ sở cho Hợp đồng tương lai chỉ số (VN30F1M).
2. Các phương pháp tính chỉ số (11.2.1.b)
a. Bình quân giá giản đơn (Price Weighted) - Kiểu Dow Jones
- Cách tính: Cộng giá thị trường của các cổ phiếu trong rổ rồi chia cho một số chia (Divisor).
- Đặc điểm: Cổ phiếu có thị giá cao (dù công ty bé) sẽ ảnh hưởng lớn đến chỉ số.
- Ví dụ: Chỉ số Dow Jones (Mỹ), Nikkei 225 (Nhật).
b. Bình quân giá trị thị trường (Market Value Weighted) - Kiểu VN-Index
- Cách tính phổ biến nhất hiện nay.
- Công thức:
Công thức tính Chỉ số giá (Index)
- Đặc điểm: Cổ phiếu có vốn hóa lớn (Số lượng cổ phiếu niêm yết x Giá) sẽ chi phối chỉ số.
- Ví dụ: VN-Index, S&P 500, KOSPI.
3. Điều chỉnh chỉ số (Index Maintenance)
Khi có sự kiện doanh nghiệp (chia tách cổ phiếu, trả cổ tức, phát hành thêm...), giá cổ phiếu sẽ bị điều chỉnh giảm kỹ thuật. Nếu không chỉnh lại "Số chia" (Divisor), chỉ số sẽ bị sập oan uổng.
- Nguyên tắc: Chỉ số không được thay đổi chỉ vì các hoạt động kỹ thuật này. Chỉ số chỉ được đổi khi cung cầu thị trường thay đổi thật sự.
4. Các chỉ số nổi tiếng thế giới (11.2.1.c)
- Mỹ: Dow Jones (30 cty công nghiệp), S&P 500 (500 cty lớn nhất), NASDAQ (Công nghệ).
- Anh: FTSE 100.
- Nhật: Nikkei 225.
- Hồng Kông: Hang Seng.
- Việt Nam: VN-Index (HOSE), HNX-Index (HNX), VN30 (30 cổ phiếu tốt nhất).
C. Lưu ý
- "Xanh vỏ đỏ lòng": Hiện tượng VN-Index tăng điểm nhưng đa số cổ phiếu đều giảm. Lý do là vài mã trụ cột (Vốn hóa lớn) tăng mạnh kéo chỉ số lên, che lấp đà giảm của các mã nhỏ. Đây là nhược điểm của phương pháp tính theo Vốn hóa.