Bài 3: Hoạt động Thanh tra (Inspection)
A. Các khái niệm cốt lõi
| Thuật ngữ | Giải thích |
|---|---|
| Thanh tra viên | Cán bộ có thẻ thanh tra, có quyền yêu cầu đối tượng cung cấp tài liệu mật, sao kê ngân hàng để điều tra. |
| Giao dịch nội gián (Insider Trading) | Mua bán dựa trên tin tức chưa công bố (Ví dụ: Biết trước lãi khủng, mua gom rồi mới ra tin). |
| Thao túng (Manipulation) | Dùng nhiều tài khoản mua bán chéo (tay trái qua tay phải) để tạo cung cầu giả, đẩy giá lên hoặc đạp giá xuống. |
B. Nội dung chính
Thanh tra thường được tiến hành khi có "biến" hoặc theo kế hoạch (12.3):
1. Thanh tra Tổ chức niêm yết (12.3.1)
- Khi nào?
- Có đơn thư tố cáo.
- Tin đồn thất thiệt ảnh hưởng lớn.
- Công ty che giấu thông tin hoặc báo cáo láo.
- Làm gì?
- Kiểm tra tính chính xác của thông tin đã công bố.
- Đối chiếu sổ sách kế toán.
2. Thanh tra Giao dịch nội gián & Thao túng (12.3.2 - Phức tạp nhất)
Đây là cuộc đấu trí giữa cơ quan chức năng và đội lái.
- Thu thập bằng chứng:
- Dữ liệu giao dịch từ Sở và VSD (Ai mua? Mua lúc mấy giờ? Mua bao nhiêu?).
- Mối quan hệ: Người mua có phải là vợ/con/bạn thân của Chủ tịch không?
- Dòng tiền: Tiền từ đâu ra? Có phải cùng một nguồn tiền nộp vào nhiều tài khoản khác nhau?
- Phân tích:
- So khớp thời điểm lệnh mua với thời điểm tin tức (tin nội bộ) được bàn thảo.
- Tìm kiếm mô hình "Wash sale" (Mua bán giả tạo).
3. Thanh tra Công ty Chứng khoán (12.3.3)
Thanh tra định kỳ hoặc đột xuất để đảm bảo CTCK "khỏe mạnh".
- Tài chính: Kiểm toán lại báo cáo tài chính, kiểm tra tiền mặt, chứng chỉ tiền gửi.
- Nghiệp vụ:
- Môi giới: Có chiếm dụng vốn của khách không? Có đặt lệnh "tranh mua" trước khách (Front running) không?
- Tự doanh: Có tách bạch tài khoản không?
- Lưu ký: Có làm mất chứng khoán của khách không?
- An toàn vốn: Kiểm tra tỷ lệ Vốn khả dụng.
C. Quy trình thanh tra điển hình
- Thu thập thông tin: Từ báo cáo giám sát, tin đồn, báo chí.
- Lập đoàn thanh tra: Ra quyết định thanh tra.
- Thực hiện: Đến trụ sở làm việc, yêu cầu cung cấp hồ sơ, sao kê, niêm phong tài liệu.
- Kết luận & Xử lý: Ra biên bản vi phạm và quyết định xử phạt.