Bài 3: Giao dịch trên thị trường phái sinh

A. Nội dung chính

1. Giao dịch Hợp đồng tương lai (Futures) (6.3.1)

1.1 Quy trình giao dịch

1. Mở tài khoản: Phải ký quỹ (Deposit) một khoản tiền ban đầu gọi là Initial Margin.
2. Đặt lệnh: Mua (Long) hoặc Bán (Short).
3. Khớp lệnh: Trên Sở giao dịch.
4. Hạch toán hàng ngày (Mark-to-Market):
   • Cuối mỗi ngày, Sở sẽ tính toán lãi/lỗ dựa trên giá đóng cửa.
   • Nếu Lỗ quá mức cho phép -> Call Margin (Yêu cầu nộp thêm tiền).
   • Nếu Lãi -> Tiền được cộng vào tài khoản (có thể rút ra).

1.2 Các khái niệm Ký quỹ (Margin)

• Ký quỹ ban đầu (Initial Margin): Mức cọc tối thiểu để mở vị thế.
• Ký quỹ duy trì (Maintenance Margin): Mức sàn tối thiểu phải giữ. (Thường ~75% mức ban đầu).
• Biến động ký quỹ (Variation Margin): Khoản tiền phải nộp thêm khi bị Call Margin.

1.3 Đóng vị thế (Offset/Close)

• Hầu hết NĐT không chờ đến ngày đáo hạn để nhận hàng thật (lúa mì, dầu...).
• Họ thực hiện giao dịch ngược chiều để đóng vị thế trước hạn.
  • Đang Long (Mua) -> Đặt lệnh Short (Bán) để tất toán.
  • Đang Short (Bán) -> Đặt lệnh Long (Mua) để tất toán.

2. Giao dịch Hợp đồng Quyền chọn (Options) (6.3.2)

2.1 Đặc điểm giao dịch

• Bên Mua (Holder):
  • Phải trả tiền phí mua quyền (Premium) ngay lập tức.
  • KHÔNG cần ký quỹ (vì rủi ro tối đa chỉ là mất phí).
  • Có quyền thực hiện hoặc bán lại quyền chọn đó.
• Bên Bán (Writer):
  • Được nhận tiền phí ngay.
  • BẮT BUỘC phải ký quỹ (vì rủi ro rất lớn nếu thị trường đi ngược).

2.2 Thực hiện quyền (Exercise)

• Thực hiện thông qua hệ thống bù trừ.
• Khi đáo hạn, nếu quyền chọn có lãi (In-the-money), hệ thống thường tự động thực hiện.
• Giới hạn vị thế: Để tránh thao túng giá (cornering market), Sở thường quy định số lượng HĐ tối đa một NĐT được nắm giữ.

B. Ví dụ minh họa (Case Study SGK)

• Futures: Mua 5.000 kg ngô giao tháng 7. Nếu giá ngô tăng, người Mua lãi, người Bán lỗ. Tiền chuyển từ tk người Bán sang người Mua hàng ngày.
• Options: Mua quyền chọn mua IBM giá 100$.Phí5$.
  • Nếu giá lên 115$:Lãi(115-100-5)=10$.
  • Nếu giá giảm xuống 90$:Bỏquyền,chỉlỗ5$ phí ban đầu.