Bài 1: Tổng quan về Thị trường sơ cấp

A. Các khái niệm cốt lõi

Thuật ngữ	Giải thích
Thị trường sơ cấp (Primary Market)	Thị trường mua bán lần đầu các chứng khoán mới phát hành. Tại đây, vốn được chuyển từ nhà đầu tư sang tổ chức phát hành (TCPH).
Thị trường thứ cấp (Secondary Market)	Thị trường mua đi bán lại các chứng khoán đã phát hành.
Tổ chức phát hành (Issuer)	Tổ chức huy động vốn bằng cách bán chứng khoán (Chính phủ, Doanh nghiệp, Quỹ đầu tư).

Thị trường sơ cấp (hay thị trường cấp một/thị trường phát hành): Là nơi chứng khoán lần đầu tiên được bán ra cho các nhà đầu tư.
Điểm khác biệt chính với thị trường thứ cấp: Tại thị trường sơ cấp, Tổ chức phát hành nhận được tiền từ đợt bán chứng khoán. Đây là kênh huy động vốn thực sự cho nền kinh tế.

Đối với nền kinh tế:
- Huy động và phân bổ vốn hiệu quả cho các dự án đầu tư.
- Tạo cơ hội đầu tư cho người có tiền nhàn rỗi.
- Thúc đẩy CNH-HĐH (như trường hợp Việt Nam cần lượng vốn lớn).
- Sàng lọc doanh nghiệp: Vốn chảy vào nơi hiệu quả, doanh nghiệp yếu kém sẽ bị loại bỏ.
Đối với Chính phủ:
- Bù đắp thâm hụt ngân sách, đầu tư hạ tầng mà không gây lạm phát (do không phải in tiền).
- Điều tiết kinh tế vĩ mô thông qua chính sách lãi suất trái phiếu.
Đối với Doanh nghiệp:
- Tiếp cận nguồn vốn dài hạn, ổn định (không chịu áp lực trả nợ gấp như vay ngắn hạn ngân hàng).
- Làm quen với quản trị hiện đại, minh bạch thông tin.

Là chủ thể chào bán lớn trên thị trường để bù đắp thiếu hụt ngân sách và đầu tư công.
Công cụ: Trái phiếu Chính phủ, Trái phiếu Kho bạc, Trái phiếu Công trình...

Huy động vốn để mở rộng sản xuất, đầu tư máy móc, vượt qua giới hạn của nguồn vốn vay ngân hàng.
Loại hình doanh nghiệp được phép chào bán:
- Công ty cổ phần: Được chào bán cả Cổ phiếu và Trái phiếu.
- Doanh nghiệp Nhà nước & Công ty TNHH: Chỉ được phát hành Trái phiếu (theo quy định tại thời điểm sách viết/Luật cũ, lưu ý cập nhật Luật hiện hành nếu cần).
- Doanh nghiệp tư nhân, Hợp danh: Không được chào bán chứng khoán.

Chào bán Chứng chỉ quỹ ra công chúng để huy động vốn từ các nhà đầu tư nhỏ lẻ, sau đó dùng vốn đó đầu tư vào chứng khoán.
Giúp nhà đầu tư nhỏ phân tán rủi ro và tiết kiệm chi phí.

Mối quan hệ biện chứng: Thị trường sơ cấp là tiền đề (tạo hàng hóa) cho thị trường thứ cấp. Ngược lại, thị trường thứ cấp tạo thanh khoản, xác định giá cả giúp thị trường sơ cấp phát triển.
Tại Việt Nam, vai trò của thị trường sơ cấp rất quan trọng trong việc huy động nguồn vốn nhàn rỗi trong dân (ước tính hàng chục tỷ USD vàng/ngoại tệ).