4.2. Phân loại lệnh giao dịch
A. Các khái niệm cốt lõi (Concepts)
| Thuật ngữ | Giải thích |
|---|---|
| Lệnh thị trường (Market Order) | Mua/Bán ngay lập tức tại mức giá tốt nhất hiện có trên thị trường. |
| Lệnh giới hạn (Limit Order) | Mua/Bán tại mức giá cụ thể do khách hàng ấn định hoặc tốt hơn. |
| Lệnh dừng (Stop Order) | Lệnh kích hoạt một lệnh mua/bán khi giá thị trường chạm đến một "mức giá dừng" (Stop price). |
| Bán khống (Short Sale) | Vay chứng khoán để bán với kỳ vọng giá giảm để mua lại trả nợ (Cover). |
B. Công thức quan trọng (Formulas)
- Lợi nhuận bán khống = (Giá bán ban đầu - Giá mua lại) - Chi phí vay.
C. Nội dung chính (Main Content)
Các loại lệnh phổ biến:
1. Lệnh thị trường (Market Order - MP)
- Ưu tiên: Tốc độ khớp lệnh nhanh nhất.
- Nhược điểm: Không kiểm soát được mức giá cụ thể (có thể mua đắt hoặc bán rẻ hơn dự kiến nếu thị trường biến động mạnh).
2. Lệnh giới hạn (Limit Order - LO)
- nguyên tắc: "Mua thấp, Bán cao" hơn giá thị trường hiện tại.
- Mua giới hạn: Chỉ mua với giá X hoặc thấp hơn.
- Bán giới hạn: Chỉ bán với giá X hoặc cao hơn.
- Ưu điểm: Kiểm soát được giá.
- Nhược điểm: Có thể không khớp được nếu thị trường không chạm tới mức giá đó.
3. Lệnh dừng (Stop Order)
- Thường dùng để Cắt lỗ (Stop Loss) hoặc bảo toàn lợi nhuận.
- Lệnh dừng bán (Sell Stop): Đặt giá thấp hơn giá thị trường. Khi giá giảm chạm mức này -> Kích hoạt lệnh bán MP để thoát vị thế.
- Lệnh dừng mua (Buy Stop): Đặt giá cao hơn thị trường (thường dùng để cắt lỗ cho vị thế Bán khống).
4. Các lệnh thời gian và điều kiện khác
- GTC (Good Till Cancelled): Lệnh có hiệu lực mãi cho đến khi hủy (hoặc hết hạn theo quy định công ty).
- FOK (Fill or Kill): Khớp toàn bộ ngay lập tức hoặc hủy toàn bộ.
- IOC (Immediate or Cancel): Khớp ngay những gì có thể, phần còn lại hủy.
- At the Opening/Closing (ATO/ATC): Lệnh giao dịch tại phiên định kỳ mở cửa hoặc đóng cửa.
5. Bán khống (Short Sale)
- Cơ chế: Vay CK -> Bán -> Chờ giá giảm -> Mua lại -> Trả CK.
- Rủi ro: Về lý thuyết rủi ro là vô hạn (vì giá cổ phiếu có thể tăng không giới hạn).
D. Lưu ý đặc biệt (Notes)
TIP
Chiến lược sử dụng lệnh:
- Muốn chắc chắn mua/bán được: Dùng Lệnh thị trường (MP), chấp nhận rủi ro về giá.
- Muốn chắc chắn về mức giá: Dùng Lệnh giới hạn (LO), chấp nhận rủi ro không khớp được lệnh.
- Muốn bảo vệ tài khoản tự động: Dùng Lệnh dừng (Stop Loss).