6.3. Quy định Ký quỹ và Quản trị Rủi ro
A. Các khái niệm cốt lõi (Concepts)
| Thuật ngữ | Giải thích |
|---|---|
| Ký quỹ Ban đầu (Initial Margin) | Tỷ lệ % tiền mặt tối thiểu khách hàng phải bỏ ra khi mở vị thế mới (thường là 50% theo luật Mỹ/Việt Nam). |
| Ký quỹ Duy trì (Maintenance Margin) | Tỷ lệ % Vốn thực có (Equity) tối thiểu phải giữ trong tài khoản để đảm bảo an toàn. |
| Call Margin (Lệnh gọi ký quỹ) | Thông báo yêu cầu nộp thêm tiền khi tỷ lệ Equity sụt giảm dưới mức Duy trì. |
| SMA (Special Memorandum Account) | Tài khoản ghi nhớ đặc biệt - ghi nhận "Sức mua dư thừa" (Excess Equity) khi giá cổ phiếu tăng. |
B. Nội dung chính (Main Content)
Hệ thống quản trị rủi ro margin dựa trên 2 chốt chặn:
1. Ký quỹ Ban đầu (Initial Margin) - Quy định bởi Ngân hàng TW
- Mục đích: Hạn chế đầu cơ quá mức ngay từ đầu.
- Quy định (Ví dụ Reg T ở Mỹ): 50%.
- Mua $10,000 cổ phiếu -> Phải có ít nhất $5,000 tiền mặt.
2. Ký quỹ Duy trì (Maintenance Margin) - Quy định bởi Sở GD & Công ty
- Mục đích: Đảm bảo công ty môi giới không bao giờ bị mất vốn do khách hàng thua lỗ quá nhanh.
- Mức tối thiểu theo luật: Thường là 25%.
- Mức tối thiểu theo Công ty (House Rule): Thường cao hơn luật, khoảng 30% - 35% để an toàn hơn.
3. Cơ chế Call Margin
Khi giá cổ phiếu giảm -> Market Value giảm -> Equity giảm (trong khi Nợ giữ nguyên). Công thức Tỷ lệ Margin hiện tại:
% Margin = Equity / Market Value
- Nếu % Margin < % Duy trì (ví dụ < 30%) -> Call Margin.
- Khách hàng phải:
- Nộp thêm tiền mặt.
- Nộp thêm chứng khoán thế chấp.
- Bán bớt cổ phiếu để trả nợ.
Nếu không nộp kịp hạn -> Force Sell (Bán giải chấp) ngay lập tức.
4. Tài khoản Ghi nhớ Đặc biệt (SMA)
- Khi giá cổ phiếu TĂNG -> Equity tăng vượt mức yêu cầu -> Xuất hiện Dư thừa (Excess Equity).
- Phần dư này được ghi vào SMA.
- Khách hàng có quyền:
- Rút tiền mặt ra từ SMA.
- Dùng SMA làm sức mua để mua thêm cổ phiếu mới (Pyramiding) mà không cần nộp thêm tiền mặt.
D. Lưu ý đặc biệt (Notes)
WARNING
Hiệu ứng đòn bẩy ngược: Margin giúp lãi nhanh hơn (x2), nhưng cũng khiến lỗ nhanh hơn (x2). Khi Equity về 0 hoặc âm, khách hàng không chỉ mất sạch tiền vốn mà còn nợ thêm công ty. Đây là rủi ro lớn nhất cần tư vấn kỹ.