4.3. Xử lý lệnh
A. Các khái niệm cốt lõi (Concepts)
| Thuật ngữ | Giải thích |
|---|---|
| Sàn giao dịch (Exchange Floor) | Nơi các lệnh chứng khoán niêm yết được khớp tập trung (ví dụ: HOSE, HNX). |
| Thị trường phi tập trung (OTC) | Mạng lưới giao dịch điện tử giữa các nhà tạo lập thị trường (Market Makers), không có sàn vật lý tập trung. |
| Khớp lệnh (Matching) | Quá trình tìm kiếm lệnh đối ứng (Mua khớp với Bán) về giá và khối lượng. |
B. Công thức quan trọng (Formulas)
Không có công thức toán học trong bài này.
C. Nội dung chính (Main Content)
1. Phân loại nơi xử lý
Trước khi xử lý, phải xác định chứng khoán đó thuộc thị trường nào:
- Chứng khoán niêm yết -> Gửi lệnh vào Sở Giao dịch (HOSE/HNX).
- Chứng khoán chưa niêm yết (UPCoM/OTC) -> Giao dịch qua hệ thống thỏa thuận hoặc bảng giá của Market Maker.
2. Thực hiện lệnh tại Sở Giao dịch (Exchange)
- Cơ chế: Tập trung.
- Các lệnh từ tất cả các công ty chứng khoán được truyền vào một hệ thống máy tính trung tâm.
- Hệ thống tự động so khớp theo nguyên tắc ưu tiên:
- Giá tốt nhất (Mua cao nhất, Bán thấp nhất).
- Thời gian sớm nhất (Nếu cùng mức giá).
3. Thực hiện lệnh trên thị trường OTC
- Cơ chế: Phi tập trung, thỏa thuận, chào giá cạnh tranh.
- Quy trình (Mô hình Mỹ):
- Nhận lệnh khách hàng.
- Bộ phận giao dịch (Trading Desk) liên hệ với nhiều Market Maker khác nhau (thường ít nhất 3 người).
- Chọn Market Maker có giá tốt nhất để thực hiện giao dịch.
- Xác nhận lại với khách hàng.
4. Báo cáo kết quả
- Ngay sau khi lệnh được khớp, thông báo xác nhận (Confirmation) phải được gửi lại cho khách hàng (qua SMS, Email, App).
- Thông tin xác nhận gồm: Giá khớp, Khối lượng khớp, Tổng giá trị tiền, Phí giao dịch.
D. Lưu ý đặc biệt (Notes)
NOTE
Tại Việt Nam, sự phân biệt giữa "Sàn" và "OTC" đã mờ dần đối với các mã UPCoM vì chúng cũng được giao dịch tập trung trên hệ thống của HNX, chỉ khác về biên độ và tiêu chuẩn niêm yết. Tuy nhiên, khái niệm "OTC" thuần túy vẫn tồn tại cho các cổ phiếu chưa đăng ký giao dịch tập trung, nơi người mua bán phải tự tìm đến nhau và làm thủ tục chuyển nhượng tại công ty quản lý sổ cổ đông.