Bài 3: Thanh tra Chứng khoán

A. Kiến thức trọng tâm

• Thanh tra chuyên ngành: Thanh tra UBCKNN, có quyền phạt tiền, đình chỉ hoạt động.
• Thời hạn thanh tra: Tối đa 45 ngày (có thể gia hạn lên 70 ngày nếu phức tạp).
• Quyền: Được yêu cầu ngân hàng phong tỏa tài khoản, yêu cầu nhà mạng cung cấp lịch sử cuộc gọi (để tìm chứng cứ thao túng).

B. Nội dung chi tiết (Mục 10.3)

1. Thanh tra chứng khoán là ai?

Là đơn vị thuộc UBCKNN, chịu sự chỉ đạo của Chủ tịch UBCKNN và Thanh tra Bộ Tài chính.

2. Đối tượng bị thanh tra

Tất cả mọi người tham gia thị trường:

• Công ty niêm yết (xem có CBTT đúng không).
• Công ty chứng khoán (xem có lạm dụng tiền khách hàng không).
• Nhà đầu tư (xem có thao túng giá, giao dịch nội gián không).

3. Quyền hạn ĐẶC BIỆT của Thanh tra (Mới theo Luật 2019) (10.3.1)

Để chống lại tội phạm chứng khoán ngày càng tinh vi, Luật 2019 đã trao cho Thanh tra "thanh thượng phương bảo kiếm":

1. Tiếp cận dòng tiền: Yêu cầu Ngân hàng cung cấp sao kê tài khoản của nghi phạm.
2. Tiếp cận liên lạc: Yêu cầu Viễn thông (nhà mạng) cung cấp lịch sử cuộc gọi (tên, sđt, thời gian) để xác minh các đối tượng cấu kết với nhau (Lưu ý: Chỉ lịch sử cuộc gọi, không được nghe lén nội dung).
3. Phong tỏa: Yêu cầu phong tỏa tài khoản, tài sản nếu thấy dấu hiệu tẩu tán.

4. Quy trình thanh tra

1. Ra quyết định: Phải có Quyết định thanh tra (trừ khi thanh tra đột xuất).
2. Thực hiện: Đoàn thanh tra đến làm việc. Đối tượng phải cung cấp hồ sơ, dữ liệu.
3. Kết luận: Ra Kết luận thanh tra (Đúng/Sai).
4. Xử lý: Nếu sai -> Ra quyết định xử phạt hoặc chuyển Công an.

C. Tổng kết

Thanh tra chứng khoán không phải là Cơ quan điều tra (Công an), họ không được bắt người. Nhưng họ có quyền phạt hành chính rất nặng và phong tỏa tài sản. Nếu thấy dấu hiệu hình sự, họ sẽ chuyển hồ sơ sang Công an (C03).