Bài 1: Khái niệm công ty đại chúng
A. Các khái niệm cốt lõi (Concepts)
| Thuật ngữ | Giải thích |
|---|---|
| Công ty đại chúng (Public Company) | Là công ty cổ phần có quy mô vốn lớn và/hoặc có số lượng cổ đông đông đảo, chứng khoán được sở hữu rộng rãi bởi công chúng. |
| Vốn điều lệ thực góp | Tổng giá trị mệnh giá cổ phần đã được các cổ đông thanh toán đầy đủ cho công ty. |
| Cổ đông lớn | Cổ đông sở hữu từ 5% trở lên số cổ phiếu có quyền biểu quyết của tổ chức phát hành. |
B. Công thức quan trọng
Bài này tập trung vào định nghĩa và tiêu chí pháp lý, không có công thức toán học.
C. Nội dung chính
1. Khái niệm và tiêu chí xác định
Tại Việt Nam, Luật Chứng khoán 2019 quy định Công ty đại chúng là công ty cổ phần thuộc một trong hai trường hợp sau:
- Trường hợp 1: Công ty đã thực hiện chào bán cổ phiếu ra công chúng thành công.
- Trường hợp 2: Công ty đáp ứng đồng thời 02 điều kiện:
- Vốn điều lệ đã góp tối thiểu từ 30 tỷ đồng trở lên.
- Có tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải là cổ đông lớn nắm giữ.
NOTE
So với Luật Chứng khoán 2006, Luật 2019 đã nâng tiêu chuẩn vốn điều lệ từ 10 tỷ lên 30 tỷ đồng để nâng cao chất lượng hàng hóa trên TTCK, phù hợp với sự phát triển quy mô của doanh nghiệp Việt Nam.
2. So sánh Công ty đại chúng và Công ty cổ phần (CTCP) thông thường
| Tiêu chí | Công ty đại chúng | CTCP thông thường |
|---|---|---|
| Vốn điều lệ | Tối thiểu 30 tỷ đồng (nếu theo tiêu chí vốn/cổ đông). | Không quy định mức tối thiểu (trừ ngành nghề yêu cầu vốn pháp định). |
| Cổ đông | Tối thiểu 10% cổ phiếu do 100 NĐT nhỏ lẻ nắm giữ. | Tối thiểu 03 cổ đông. |
| Phát hành cổ phiếu | Được chào bán rộng rãi ra công chúng. | Chỉ được phát hành riêng lẻ hoặc nội bộ (trừ khi IPO để thành đại chúng). |
| Công bố thông tin | Bắt buộc CBTT định kỳ, bất thường theo Luật Chứng khoán. | Không bắt buộc CBTT rộng rãi (chỉ báo cáo cơ quan ĐKKD và cổ đông). |
| Quản trị công ty | Tuân thủ các quy tắc quản trị khắt khe (thành viên HĐQT độc lập, Ủy ban kiểm toán...). | Tuân thủ Luật Doanh nghiệp ở mức cơ bản. |
D. Lưu ý đặc biệt
- Tính đại chúng: Bản chất của công ty đại chúng là sự tham gia của đông đảo nhà đầu tư bên ngoài (công chúng), do đó yêu cầu về minh bạch và bảo vệ cổ đông thiểu số là ưu tiên hàng đầu của pháp luật chứng khoán.
- Chuyển đổi: Một CTCP thông thường khi đáp ứng đủ tiêu chí sẽ phải đăng ký trở thành công ty đại chúng với UBCKNN. Ngược lại, nếu không còn đáp ứng đủ điều kiện trong thời gian luật định, công ty sẽ bị hủy tư cách đại chúng.