Bài 2: Tổ chức hoạt động của SGDCK
A. Các khái niệm cốt lõi (Concepts)
| Thuật ngữ | Giải thích |
|---|---|
| Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) | Doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước, là công ty mẹ của HOSE và HNX, chịu trách nhiệm quản lý chung và phát triển chiến lược thị trường. |
| Hội đồng thành viên (HĐTV) | Cơ quan quản lý cao nhất của VNX. |
| Thành viên giao dịch | Công ty chứng khoán được chấp thuận kết nối hệ thống giao dịch. |
B. Sơ đồ tổ chức (Diagram)
mermaid
graph TD
A[Bộ Tài Chính] --> B[Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX)]
B --> C[SGDCK TP.HCM (HOSE)]
B --> D[SGDCK Hà Nội (HNX)]
C --> C1[Tổ chức thị trường Cổ phiếu Niêm yết]
D --> D1[Tổ chức thị trường Trái phiếu]
D --> D2[Tổ chức thị trường Phái sinh]
D --> D3[Thị trường UPCoM (đăng ký giao dịch)]C. Nội dung chính
1. Bộ máy quản lý và Điều hành (Mục 4.2.1)
Mô hình: Công ty TNHH MTV 100% vốn Nhà nước.
Cơ cấu:
- VNX (Công ty mẹ): Ban hành quy chế niêm yết, giao dịch, thành viên; Giám sát chung; Phát triển sản phẩm mới.
- HOSE & HNX (Công ty con): Trực tiếp tổ chức vận hành hệ thống giao dịch, giám sát giao dịch trực tuyết.
Lưu ý: Theo lộ trình sắp xếp lại thị trường (Thông tư 57/2021/TT-BTC), đến 2025:
- HOSE: Thống nhất quản lý thị trường Cổ phiếu (Niêm yết & UPCoM).
- HNX: Thống nhất quản lý thị trường Trái phiếu và Phái sinh.
2. Quyền và Nghĩa vụ của SGDCK (Mục 4.2.1.2)
- Quyền:
- Ban hành quy chế nghiệp vụ.
- Chấp thuận/Hủy bỏ niêm yết, đăng ký giao dịch.
- Chấp thuận/Hủy bỏ tư cách thành viên.
- Giám sát, xử lý vi phạm của thành viên và tổ chức niêm yết.
- Tạm ngừng giao dịch khi cần thiết.
- Nghĩa vụ:
- Đảm bảo thị trường hoạt động công khai, công bằng, trật tự.
- Công bố thông tin thị trường.
- Cung cấp thông tin cho cơ quan quản lý (UBCKNN).
3. Thành viên của SGDCK (Mục 4.2.1.3)
Là các tổ chức được phép kết nối và giao dịch trực tiếp trên hệ thống của SGDCK.
3.1. Thành viên giao dịch (trên thị trường cơ sở)
- Đối tượng: Công ty chứng khoán.
- Điều kiện:
- Được UBCKNN cấp phép hoạt động.
- Là thành viên bù trừ hoặc thành viên lưu ký (có hợp đồng ủy thác).
- Đáp ứng hạ tầng CNTT và nhân sự.
3.2. Thành viên giao dịch đặc biệt
- Thị trường Trái phiếu Chính phủ (Công cụ nợ): Ngân hàng thương mại, chi nhánh NH nước ngoài.
- Thị trường Phái sinh: Ngân hàng thương mại (chỉ được giao dịch phái sinh TPCP), Công ty chứng khoán.
D. Lưu ý đặc biệt
- Sự tách bạch: VNX đóng vai trò quản lý vĩ mô hơn, còn hoạt động "bếp núc" (khớp lệnh, vận hành máy chủ) do HOSE và HNX thực hiện.
- Tư cách thành viên: Chỉ có CTCK mới được làm thành viên giao dịch cổ phiếu cho khách hàng. Ngân hàng thương mại chỉ được làm thành viên giao dịch đặc biệt trên thị trường trái phiếu (cho chính họ).