Bài 1: Tổng quan, Giới hạn giá trị và Nguyên lý Ngang giá (10.1)

A. Các khái niệm cốt lõi

Thuật ngữ	Giải thích
Quyền chọn Mua (Call Option - $C$)	Quyền (không phải nghĩa vụ) MUA tài sản gốc tại giá thực hiện ($K$) vào ngày đáo hạn ($T$).
Quyền chọn Bán (Put Option - $P$)	Quyền (không phải nghĩa vụ) BÁN tài sản gốc tại giá thực hiện ($K$) vào ngày đáo hạn ($T$).
Giá trị Nội tại (Intrinsic Value)	Giá trị của quyền chọn nếu được thực hiện ngay lập tức. Max(S-K, 0) Với Call, Max(K-S, 0) với Put.
European Option	Chỉ được thực hiện quyền vào đúng ngày đáo hạn.
American Option	Được thực hiện quyền bất kỳ lúc nào trước khi đáo hạn.

B. Công thức quan trọng

1. Giá trị Payoff khi đáo hạn

• Long Call: $Max(S_T-K,0)$
• Long Put: $Max(K-S_T,0)$

2. Nguyên lý Ngang giá Put-Call (Put-Call Parity)

Áp dụng cho quyền chọn kiểu Âu (European) không trả cổ tức:

$$C+K\times e^{-rT}=P+S$$

• $C$: Giá Call option.
• $P$: Giá Put option.
• $S$: Giá cổ phiếu hiện tại.
• $K\times e^{-rT}$: Giá trị hiện tại của giá thực hiện (tiền gửi ngân hàng).

Ý nghĩa: Mua Call + Gửi tiết kiệm = Mua Put + Mua Cổ phiếu.

C. Nội dung chính

10.1.1. Các yếu tố ảnh hưởng giá quyền chọn

1. Giá tài sản cơ sở ($S$): $S$ tăng $\to$ Call tăng, Put giảm.
2. Giá thực hiện ($K$): $K$ tăng $\to$ Call giảm, Put tăng.
3. Thời gian đáo hạn ($T$): Thường $T$ càng dài, giá quyền chọn càng cao (do có nhiều cơ hội để giá biến động).
4. Độ biến động ($\sigma$): Biến động càng mạnh, giá trị cả Call và Put đều TĂNG (vì cơ hội lãi lớn hơn, trong khi lỗ giới hạn ở phí Premium).
5. Lãi suất ($r$): $r$ tăng $\to$ Call tăng, Put giảm.

10.1.2. Giới hạn giá trị (Option Bounds)

Để tránh kinh doanh chênh lệch giá (Arbitrage), giá quyền chọn phải nằm trong các giới hạn:

• Giới hạn trên: $C\le S$. (Giá quyền mua không thể đắt hơn chính cổ phiếu đó).
• Giới hạn dưới: $C\ge Max(S-K\times e^{-rT},0)$.

10.1.3. Chiến lược Arbitrage với Put-Call Parity

Nếu thị trường bị lệch, ví dụ: $C+K\times e^{-rT}<P+S$ (Vế trái rẻ hơn vế phải).

• Chiến lược: Mua Vế trái (Long Call + Gửi tiền) và Bán Vế phải (Short Put + Short Stock).
• Đảm bảo lợi nhuận phi rủi ro đáo hạn.

D. Lưu ý đặc biệt / Case Study

• Case Study: Tại sao American Call không bao giờ nên thực hiện sớm (nếu không có cổ tức)?
  • Vì $C\ge S-K\times e^{-rT}>S-K$.
  • Giá trị trên thị trường của quyền chọn (C) luôn lớn hơn giá trị thực hiện ngay lập tức (S-K). Do đó, thay vì thực hiện quyền, nhà đầu tư nên BÁN lại quyền chọn đó trên thị trường để thu về nhiều tiền hơn.
  • Ngoại lệ: Nếu cổ phiếu sắp trả cổ tức lớn, việc thực hiện sớm American Call có thể tối ưu để nhận cổ tức.