Bài 4: Mối quan hệ giữa Rủi ro và Mức sinh lời - Mô hình CAPM (3.4)

A. Các khái niệm cốt lõi

Thuật ngữ	Giải thích
High Risk, High Return	Quy luật bất biến: Để có lợi nhuận kỳ vọng cao hơn, phải chấp nhận rủi ro cao hơn.
Đường thị trường vốn (CML)	Đường thẳng biểu diễn mối quan hệ giữa lợi suất kỳ vọng và tổng rủi ro ( $σ$ ) của các danh mục hiệu quả.
Đường thị trường chứng khoán (SML)	Đường thẳng biểu diễn mối quan hệ giữa lợi suất kỳ vọng và rủi ro hệ thống ( $β$ ) của các tài sản riêng lẻ.
CAPM (Capital Asset Pricing Model)	Mô hình định giá tài sản vốn, xác định mức sinh lời yêu cầu cho một tài sản dựa trên rủi ro hệ thống của nó.
Danh mục thị trường (Market Portfolio)	Danh mục chứa tất cả các tài sản rủi ro trên thị trường, là danh mục tối ưu nhất (Điểm M).

E (R_{i}) = R_{f} + β_{i} \times [E (R_{M}) - R_{f}]

Nhà đầu tư là người ngại rủi ro.
Đường biên hiệu quả (Efficient Frontier): Tập hợp các danh mục cho lợi suất cao nhất với mức rủi ro nhất định.
Danh mục tối ưu: Điểm tiếp xúc giữa đường phân bổ vốn (CAL) và đường biên hiệu quả $\to$ Danh mục thị trường (M).

CAPM kết luận rằng: Thị trường chỉ trả tiền (bù đắp) cho rủi ro hệ thống (Rủi ro không thể tránh khỏi). Rủi ro phi hệ thống không được đền bù vì nhà đầu tư có thể tự loại bỏ nó dễ dàng bằng đa dạng hóa.
Nếu tài sản nằm trên đường SML $\to$ Đang bị định giá thấp (Hấp dẫn).
Nếu tài sản nằm dưới đường SML $\to$ Đang bị định giá cao (Kém hấp dẫn).

Ứng dụng thực tế của CAPM: Dùng để tính Chi phí vốn chủ sở hữu ( $k_{e}$ ) trong mô hình định giá chiết khấu dòng tiền (DCF).
Ví dụ:
- Lãi suất trái phiếu CP ( $R_{f}$ ) = 5%.
- Kỳ vọng thị trường ( $R_{M}$ ) = 12%.
- Cổ phiếu A có $β = 1.5$ .
- Lợi suất yêu cầu $E (R_{A}) = 5 % + 1.5 \times (12 % - 5 %) = 15.5 %$ .
- Nếu bạn định giá cổ phiếu A và thấy tiềm năng tăng giá chỉ 10%/năm $\to$ Không nên đầu tư vì không đủ bù đắp rủi ro.