Bài 1: Các yếu tố ảnh hưởng giá và Đường cong lãi suất (5.1 - 5.2)

A. Các khái niệm cốt lõi

Thuật ngữ	Giải thích
Đường cong lãi suất (Yield Curve)	Đồ thị biểu diễn mối quan hệ giữa lãi suất (lợi suất) và thời hạn còn lại của các trái phiếu có cùng độ rủi ro tín dụng.
Giá phụ trội (Premium)	Khi trái phiếu bán giá cao hơn mệnh giá (do lãi suất coupon > lãi suất thị trường).
Giá chiết khấu (Discount)	Khi trái phiếu bán giá thấp hơn mệnh giá (do lãi suất coupon < lãi suất thị trường).
Đường cong dạng thường (Normal)	Lãi suất ngắn hạn thấp hơn lãi suất dài hạn (dốc lên). Báo hiệu kinh tế bình thường.
Đường cong đảo ngược (Inverted)	Lãi suất ngắn hạn cao hơn dài hạn. Thường là chỉ báo của suy thoái kinh tế.

P = \sum_{t = 1}^{n} \frac{C}{(1 + r)^{t}} + \frac{F}{(1 + r)^{n}}

Lãi suất thị trường: Quan hệ ngược chiều. Lãi suất tăng $\to$ Giá trái phiếu giảm.
Thời gian đáo hạn: Thời gian càng dài, giá trái phiếu càng nhạy cảm với lãi suất.
Cung cầu thị trường: Chuyển dịch dòng vốn giữa thị trường Cổ phiếu và Trái phiếu. Khi kinh tế khó khăn, dòng tiền tìm về Trái phiếu (kênh trú ẩn) $\to$ Giá tăng.

Dạng thông thường (Normal): Dốc lên. Nhà đầu tư đòi hỏi lợi suất cao hơn cho kỳ hạn dài hơn (bù đắp thanh khoản, lạm phát).
Dạng dốc (Steep): Chênh lệch lãi suất ngắn và dài hạn lớn (3-5%). Kỳ vọng kinh tế hồi phục mạnh.
Dạng phẳng (Flat): Lãi suất ngắn và dài hạn gần bằng nhau. Giai đoạn chuyển tiếp hoặc tín hiệu cảnh báo.
Dạng đảo ngược (Inverted): Lãi suất ngắn hạn > dài hạn. Tín hiệu mạnh của Suy thoái kinh tế (Recession). Nguyên nhân: Chính sách thắt chặt tiền tệ, lạm phát ngắn hạn cao, hoặc cầu trái phiếu dài hạn tăng đột biến (do lo ngại tương lai).

Case Study: Trước các cuộc khủng hoảng tài chính (2000, 2008, 2020), đường cong lãi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ thường xuất hiện dạng đảo ngược. Đây là chỉ báo vĩ mô quan trọng mà nhà đầu tư chứng khoán cũng phải theo dõi.