Bài 4: Định giá tại thời điểm bất kỳ & Trái phiếu Chiết khấu (4.3.2 - 4.3.3)

A. Các khái niệm cốt lõi

Thuật ngữ	Giải thích
Giá bấn (Dirty Price)	Giá trái phiếu bao gồm cả phần lãi tích tụ (Accrued Interest) từ kỳ trả lãi gần nhất đến ngày giao dịch.
Giá sạch (Clean Price)	Giá niêm yết trên thị trường (Dirty Price - Lãi tích tụ).
Lãi tích tụ (Accrued Interest)	Phần tiền lãi người bản được hưởng cho thời gian nắm giữ trái phiếu trong kỳ (nhưng chưa đến ngày nhận lãi).
Trái phiếu Zero-coupon	Trái phiếu không trả lãi định kỳ, chỉ trả Mệnh giá khi đáo hạn. Luôn bán thấp hơn mệnh giá (Discount).

B. Công thức quan trọng

1. Định giá giữa kỳ (Ngày lẻ)

Có 3 phương pháp (Giới thiệu phương pháp chính xác nhất):

$$P_{dirty}=\frac{C}{(1+r{)}^w}+\frac{C}{(1+r{)}^{1+w}}+...+\frac{C+F}{(1+r{)}^{n-1+w}}$$

Với $w$: Tỷ lệ thời gian từ ngày giao dịch đến ngày trả lãi tiếp theo.

2. Tính lãi tích tụ (Accrued Interest)

$$AI=C\times \frac{\text{Số ngày đã nắm giữ}}{\text{Tổng số ngày trong kỳ}}$$$$P_{clean}=P_{dirty}-AI$$

3. Định giá Trái phiếu Zero-coupon

$$P=\frac{F}{(1+r{)}^n}$$

C. Nội dung chính

1. Giao dịch giữa kỳ trả lãi

• Khi mua trái phiếu giữa hai kỳ trả lãi, người mua phải trả cho người bán phần "lãi tích tụ" mà người bán xứng đáng được hưởng cho thời gian họ đã giữ.
• Tổng số tiền người mua bỏ ra là Dirty Price.
• Tuy nhiên, báo giá trên thị trường thường là Clean Price để tránh giá bị nhảy vọt mỗi ngày do tiền lãi tích tụ tăng dần.

2. Định giá Trái phiếu Zero-coupon

• Đơn giản hơn nhiều vì chỉ có 1 dòng tiền duy nhất ở cuối kỳ.
• Giá biến động rất mạnh theo lãi suất (do Duration dài nhất = $n$).
• Lợi tức kiếm được hoàn toàn đến từ chênh lệch Giá mua và Mệnh giá (Lãi vốn).

D. Lưu ý đặc biệt / Case Study

• Lưu ý thực tế: Tại Việt Nam, sàn HNX giao dịch trái phiếu chính phủ theo Giá Yết (Clean Price). Hệ thống sẽ tự động tính thêm Lãi tích tụ để ra số tiền thanh toán thực tế.
• Ví dụ: Bạn mua trái phiếu vào ngày 1/4. Kỳ trả lãi là 1/1 và 1/7. Người bán đã giữ 3 tháng (1/1 - 1/4). Bạn phải trả giá trái phiếu + 3 tháng tiền lãi cho người bán. Đến 1/7, bạn nhận đủ 6 tháng tiền lãi từ tổ chức phát hành (trong đó 3 tháng là bù lại số tiền bạn đã ứng trước).