Bài 3: Một số phương pháp ước tính đầu vào (7.3)

A. Các khái niệm cốt lõi

Thuật ngữ	Giải thích
Lãi suất phi rủi ro ($R_f$)	Mức sinh lời của tài sản an toàn nhất (thường là Trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 10 năm).
Phần bù rủi ro thị trường ($RP$)	Phần lợi nhuận chênh lệch mà nhà đầu tư yêu cầu khi đầu tư vào cổ phiếu so với tài sản phi rủi ro.
Beta ($\beta$)	Hệ số đo lường mức độ biến động (rủi ro hệ thống) của cổ phiếu so với toàn bộ thị trường.
Tỷ lệ lạm phát kỳ vọng	Mức lạm phát dự kiến trong tương lai, ảnh hưởng trực tiếp đến lãi suất danh nghĩa.

B. Công thức quan trọng

1. Tỷ suất sinh lời yêu cầu ($r$)

$$r=R_f+\beta \times (R_m-R_f)$$

• $R_f$: Lãi suất phi rủi ro.
• $R_m$: Tỷ suất sinh lời kỳ vọng của thị trường.
• $(R_m-R_f)$: Phần bù rủi ro thị trường ($RP$).

2. Tỷ lệ tăng trưởng kỳ vọng ($g$)

$$g=b\times ROE$$

• $b$: Tỷ lệ lợi nhuận giữ lại ($=1-\text{Payout Ratio}$).
• $ROE$: Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu.

3. Tăng trưởng trên cơ sở lịch sử (Bình quân hình học)

$$g={\left(\frac{EP{S}_n}{EP{S}_0}\right)}^{\frac{1}{n}}-1$$

C. Nội dung chính

1. Tỷ suất sinh lời yêu cầu ($r$) - (7.3.1)

• Là chi phí cơ hội của nhà đầu tư.
• Được cấu thành từ 3 yếu tố:
  1. Lãi suất thực (Real Rate).
  2. Lạm phát kỳ vọng (Expected Inflation).
  3. Phần bù rủi ro (Risk Premium).
• Thực tế thường dùng mô hình CAPM để tính $r$.

2. Tỷ lệ lạm phát ước tính (7.3.2)

• Lạm phát làm mòn sức mua.
• Nếu lạm phát dự kiến tăng $\to$ Nhà đầu tư sẽ đòi hỏi mức sinh lời cao hơn $\to$ $r$ tăng $\to$ Giá cổ phiếu giảm (theo mô hình chiết khấu).

3. Mức bù rủi ro ($RP$) - (7.3.3)

• Là phần thưởng cho sự gan dạ. Rủi ro càng cao, $RP$ càng lớn.
• $RP$ thay đổi theo thời gian và tâm lý thị trường (lo sợ hay tham lam).
• Các loại rủi ro đóng góp vào $RP$: Rủi ro kinh doanh, Rủi ro tài chính, Rủi ro thanh khoản.

4. Tỷ lệ tăng trưởng kỳ vọng ($g$) - (7.3.4)

• Đây là biến số tác động mạnh nhất đến giá cổ phiếu vì lãi kép có sức mạnh rất lớn trong dài hạn.
• Tăng trưởng bền vững đến từ nội lực: Công ty giữ lại tiền và đầu tư tiền đó sinh lời cao (ROE cao).
• Lưu ý: Tăng trưởng trong quá khứ không đảm bảo tăng trưởng tương lai, nhưng là cơ sở tham chiếu quan trọng.

5. Ước tính dựa trên lịch sử (7.3.5)

• Nên dùng chuỗi dữ liệu dài (5-10 năm) để loại bỏ nhiễu ngắn hạn.
• Ưu tiên dùng Bình quân hình học (Geometric Mean) thay vì Số học (Arithmetic Mean) để phản ánh đúng lãi kép.

D. Lưu ý đặc biệt / Case Study

• Độ nhạy của mô hình: Chỉ cần thay đổi nhỏ trong $g$ (ví dụ từ 10% lên 11%) hoặc $r$ (từ 15% xuống 14%) có thể làm giá trị định giá thay đổi hàng chục phần trăm.
• Case Study: Khi lãi suất FED tăng mạnh năm 2022, lãi suất phi rủi ro ($R_f$) toàn cầu tăng $\to$ $r$ tăng mạnh $\to$ Định giá cổ phiếu công nghệ (các công ty có dòng tiền xa trong tương lai) chia 2, chia 3 dù tình hình kinh doanh chưa chắc đã xấu đi nhiều. Đây là minh chứng cho công thức định giá.